|
Krew jest płynną tkanką złożoną z tzw. elementów morfotycznych
(komórkowych) i osocza. Do elementów komórkowych zaliczamy erytrocyty
(krwinki czerwone), leukocyty (krwinki białe) oraz trombocyty (płytki
krwi). Natomiast osocze składa się głównie z wody oraz związków
białkowych takich jak albuminy, globuliny a1 , a2 , b i g, fibrynogen, a
także tłuszczów (trójglicerydów, HDL, LDL, VLDL, chylomikronów), wielu
enzymów i hormonów, jonów sodu, chloru, potasu, magnezu, żelaza i
innych). |
 |
Elementy morfotyczne krwi
Erytrocyty – są to owalne małe komórki
(średnica 7 mikronów, a grubość 2 mikrony), wyglądające jak dwuwklęsłe
krążki. Powstają w szpiku kostnym (jako “dorosłe” trafiają do krwi, są
pozbawione jądra komórkowego), żyją ok. 120 dni. Martwe rozkładane są w
wątrobie. Erytrocyty “utkane” są z włókienek hemoglobiny oraz wody. Taka siateczkowa budowa pozwala na odkształcenia powstające w
czasie “przeciskania” się erytrocytów przez kapilary (naczynia
włosowate). Włókienko hemoglobiny zbudowane jest z 4 cząsteczek hemu
(hem – barwnik czerwony krwi, posiada pierścień porfirynowy z centralnie
ułożonym żelazem) oraz 4 łańcuchów globiny (białek prostych). Liczba
erytrocytów w krwi jest stała, zależy tylko od wieku i płci (u kobiety w
1 mm3 wynosi od 4,5-5 milionów, u mężczyzn w 1 mm3 wynosi ok. 5,5
milionów). |
|
Erytrocyty uczestniczą w przenoszeniu tlenu z
pęcherzyków płucnych do komórek. Hemoglobina ma zdolność nietrwałego
łączenia się tlenu z hemem na zasadzie przestrzennego dopasowania. Przy
tym połączeniu żelazo pozostaje na tym samym stopniu utlenienia, nie
powstają wiązania chemiczne. Krew jest utlenowana. Erytrocyty nie mogą
poruszać się samodzielnie, płyną biernie z prądem krwi. Czerwone komórki
uczestniczą w niewielkim stopniu w transporcie CO2, który łączy się z
globiną tworząc karbohemoglobinę (ok. 30% powstającego CO2, pozostałe
70% transportowane jest w osoczu w formie jonów HCO3). Na powierzchni
erytrocytów syntetyzowane są związki chemiczne, tzw. glikoproteiny
tworzące aglutynogeny, decydujące o grupie krwi. W populacji ludzkiej
występują cztery grupy krwi: A, B, AB, O. |
 |
Leukocyty - posiadają jądro komórkowe. Są najczęściej bezbarwne. Mają
zdolność do czynnego pełzakowatego poruszania się. Mogą przenikać przez
ścianki naczyń krwionośnych, aby przedostawać się do tkanek, które
wydzielają specyficzne substancje w stanach infekcji. Ich ilość w
organizmie wynosi ok. 6 tysięcy w 1 mm3 krwi. Zmniejszenie liczby
leukocytów świadczy o braku odporności w organizmie, zaś podwyższenie
ich liczby może świadczyć o stanie zapalnym
Limfocyty – występują w krwi oraz limfie. Tworzą dwie
grupy komórek - limfocyty T, penetrujące organizm,
potwierdzające zgodność tkankową, wyszukujące ciał obcych
(antygenów) oraz limfocyty B odpowiedzialne za tworzenie
przeciwciał
|
|
Trombocyty - są płytkami krwi. Są wielokątne, pozbawione
jąder, krótko żyją (kilka dni). Ich ilość wynosi od 200-600 tysięcy w 1
mm3 krwi. Rolą tych komórek jest sprawdzanie ciągłości naczyń
krwionośnych. W chwili stwierdzenia uszkodzenia w naczyniu krwionośnym
uwalniają enzym rozpoczynający proces krzepnięcia krwi. Końcowym efektem
tego procesu jest skrzep, powstający z włókienek fibryny oraz komórek
krwi. Mechanizm krzepnięcia krwi jest procesem złożonym, w którym bierze
udział wiele różnych substancji osocza. Proces ten trwa od 7 do 15 minut
i zależy od rozległości rany.
Osocze
Osocze jest płynną częścią krwi - tzn. częścią krwi pozbawioną elementów
upostaciowanych (krwinek czerwonych, krwinek białych i płytek krwi). W
próbce krwi pobranej od pacjenta, osocze krwi daje się łatwo oddzielić
od elementów upostaciowanych krwi poprzez wirowanie. Osocze krwi składa
się z wody oraz rozpuszczonych w niej substancji drobno- i
wielkocząsteczkowych. W osoczu znajdują się: elektrolity (chlorki, sód, potas, wapń, magnez, fosforan, aniony kwasów
organicznych i inne); produkty końcowe przemiany materii zawierające azot: mocznik,
kreatynina, kwas moczowy, amoniak glukoza, tłuszcze (lipidy), bilirubina, białka krwi, w których
wyróżnia się poszczególne frakcje: albuminy, globuliny (alfa,
beta, gamma) i fibrynogen. Do globulin zalicza się m.in. białka
układu krzepnięcia, przeciwciała, enzymy, hormony inne
substancje (np. aminokwasy, witaminy)
Grupy krwi
U każdego z ludzi na powierzchni czerwonych czerwonych krwinek
znajdują się pewne zesta-
wy antygenów i przeciwciał odpowiadających za odpowiedź układu
odpornościowego organizmu. Na ich
podstawie określa się grupy krwi:
grupa 0 - brak substancji grupowej na krwinkach i przeciwciała anty - A i
anty - B
grupa A - istnieje substancja grupowa A i przeciwciała anty - B
grupa B - istnieje substancja grupowa B i przeciwciała anty
- A
grupa AB - istnieje substancja grupowa AB, brak przeciwciał
Oprócz przeciwciał występuje na krwinkach czerwonych czynnik D
kwalifikujący ludzi, którzy go posiadają do grupy Rh+ (85%
populacji), a gdy go brak wtedy mamy ludzi grupy
Rh-.W surowicy krwi nigdy nie
występują przeciwciała skierowane przeciwko własnym
antygenom grupowym, które stanowią cząsteczki polisacharydów,
występujące w otoczce krwinek czerwonych (reguła Landsteinera).
|