



 |
Układ
krwionośny składa się z serca i naczyń czyli żył, tętnic i naczyń
włosowatych. Układ ten można porównać do dwuobiegowego układu zamkniętego, który u dorosłego człowieka ma długość
około 100 kilometrów. Zadaniem układu krążenia (dokładniej:
układu krążenia krwi, tj. układu krwionośnego) jest transportowanie krwi
- płynu zawierające- go niezbędne dla organizmu składniki odżywcze
(głównie glukozę, aminokwasy i tłuszcze) oraz tlen, konieczny do
spalania niektórych z tych związków i przenoszony za pomocą czerwonego
barwnika krwi, zwanego hemoglobiną. Krew transportuje też hormony,
uwalniane do niej przez układ dokrewny, a także komórki układu
immunologiczne- go i przeciwciała.
Głównym elementem wykonawczym tego układu jest serce. Jest to
znajdująca się w śródpiersiu czterokomorowa pompa ssąco-tłocząca,
o wadze około 300 gram, składająca się z dwóch komór i dwóch
przedsionków. Mamy więc prawą komorę i prawy, przedsionek i lewą komorę i
lewy przedsionek. Otoczone jest ono mocnym łącznotkankowym workiem, tzw. osierdziem. Na powierzchni serca znajdują się liczne naczynia
krwionośne, nazywane wieńcowymi. Między przedsionkami, a komorami
występują zastawki (w lewej części dwudzielna, a w prawej trójdzielna),
również zastawki występują między komorami, a tętnicami (nazywane są
zastawkami półksiężycowatymi). Zapobiegają one cofaniu się krwi.
Praca serca polega na skurczach: najpierw przedsionków, następnie komór,
po których następuje pauza - wówczas komórki serca "odpoczywają”.
Pracujące serce pełni, jak wspomnieliśmy rolę pompy ssąco-tłoczącej krew, która przepływa
przez serce z prędkością ok. 130-160 mm3/sek. Ilość “wyrzuceń” krwi z
serca wynosi ok. 70 razy w ciągu minuty i jest wyczuwana, jako tętno, na
rytmicznie rozciąganych ściankach naczyń tętniczych, do których
wtłaczana jest krew.
Krew pompowana z lewej
komory poprzez największe naczynie krwionośne organizmu - aortę (jest to
początek krążenia dużego), z aorty krew rozchodzi się do wszystkich
części ciała i wszystkich narządów. Jej zadaniem jest transportowanie
składników odżywczych, tlenu, hormonów. Z tkanek odbierane są produkty
przemiany materii i dwutlenek węgla. Krew z obszaru tkanek i narządów
niosąca produkty przemiany materii i dwutlenek węgla płynie naczyniami
żylnymi do prawego przedsionka a dalej do prawej komory. Tu rozpoczyna
się krążenie małe. Krew płynie tętnicą płucną wychodzącą z prawej
komory, jest to krew pozbawiona tlenu a zawierająca dwutlenek węgla, do
płuc, tam w najmniejszych naczyniach krwionośnych oplatających
pęcherzyki płucne krew pobiera tlen i oddaje dwutlenek węgla a następnie
utlenowana płynie do lewego przedsionka. Z lewego przedsionka
przedostaje się do lewej komory.
Tętnice – są to elastyczne, dość
grube naczynia, których ścianki zbudowane są z tkanki łącznej, mięśni i
nabłonka. Wykazują się dużą sprężystością i wytrzymałością. Są
naczyniami wyprowadzającymi krew z serca. Główną arterią wyprowadzającą
krew z serca jest aorta.
Żyły– to naczynia, którymi
doprowadzana jest krew do serca. Choć ich budowa jest bardzo zbliżona do
budowy tętnic wykazują mniejszą sprężystość niż
tętnice. Różnica wynika z tego, iz krew w żyłach płynie pod mniejszym
ciśnieniem niż w tętnicach. Wewnątrz tych naczyń znajdują się zastawki uniemożliwiające
cofanie się krwi.
Naczynia włosowate to drobniutkie
naczynka, które odgałęziają się od najdrobniejszych tętnic i żył. Ich
ściany, składają się z jednej warstwy komórek tzw. śródbłonka. Oplatają
one gęstą siecią wszystkie tkanki organizmu. Dzięki swej budowie (jedna
warstwa komórek) umożliwiają wymianę substancji między krwią a tkankami
ciała. |